Một bệnh viện tư nhân quy mô vừa nhận báo giá HIS cloud, so với ngân sách đã duyệt thì vẫn dư. Ba tháng sau, kế toán trưởng phải xin bổ sung vì phát sinh thay hai chục máy tính cũ không chạy nổi trình duyệt mới, kéo thêm đường truyền thứ hai, trả công làm thêm giờ cho điều dưỡng nhập liệu và gia hạn gói hỗ trợ lúc go-live. Không khoản nào trong số đó nằm trên báo giá phần mềm. Khi chi phí triển khai HIS cloud dự toán sai, nguyên nhân hiếm khi nằm ở phép tính. Không phải vì tính kém, mà vì danh mục khoản chi thiếu ngay từ đầu.
Báo giá phần mềm chỉ là phần nổi của dự toán
Báo giá của nhà cung cấp trả lời câu hỏi "mua phần mềm hết bao nhiêu". Dự toán dự án phải trả lời câu hỏi khác: "để khoa phòng dùng được phần mềm đó trong ca trực thật, bệnh viện chi những gì". Hai con số này lệch nhau khá xa.
Cách đơn giản để không bỏ sót là chia khoản chi làm hai nhóm. Nhóm một lần gồm các việc làm trước và trong lúc go-live. Nhóm định kỳ là những gì trả hằng tháng, hằng năm sau khi chạy.
| Nhóm | Khoản mục | Ai thường quên |
|---|---|---|
| Một lần | Khảo sát, cấu hình danh mục (dịch vụ kỹ thuật, thuốc, giá) | Phòng Kế hoạch tổng hợp |
| Một lần | Di trú dữ liệu từ phần mềm cũ | Ban giám đốc |
| Một lần | Thiết bị đầu cuối, máy in, đầu đọc mã, mạng nội bộ | Phòng CNTT |
| Một lần | Đào tạo và nhân sự trực hỗ trợ khi go-live | Phòng Tổ chức cán bộ |
| Định kỳ | Thuê bao phần mềm theo cơ sở hoặc theo số người dùng | Kế toán trưởng |
| Định kỳ | Đường truyền internet chính và dự phòng | Phòng CNTT |
| Định kỳ | Gói hỗ trợ, bảo trì, nâng cấp, phí tích hợp mới | Phòng Kế hoạch tổng hợp |
Về mô hình triển khai, bài so sánh HIS đám mây và on-premise đi sâu vào phần chênh lệch vốn đầu tư. Ở đây chỉ cần nhớ một điều: bỏ được máy chủ và phòng máy không có nghĩa là bỏ được cả nhóm chi phí một lần.
Hạ tầng mạng tại cơ sở là khoản hay bị bỏ khỏi dự toán HIS cloud, vì phần mềm nằm trên đám mây nhưng người dùng vẫn truy cập qua mạng nội bộ.
8 khoản ẩn thường làm dự toán vượt
Danh sách dưới đây rút từ những khoản hay bị đẩy sang "phát sinh" khi bệnh viện, phòng khám làm việc với nhà cung cấp. Mức tiền cụ thể mỗi nơi một khác, nên bài không nêu con số; hãy hỏi báo giá riêng cho từng dòng.
- Làm sạch dữ liệu trước khi di trú. Mã người bệnh trùng, ngày sinh sai định dạng, danh mục thuốc cũ lẫn tên thương mại. Làm sạch tốn công hơn nhiều so với chuyển file. Quy trình chi tiết nằm ở bài checklist di trú dữ liệu khi chuyển đổi phần mềm HIS.
- Nhân sự nội bộ trong giai đoạn chạy song song. Trong 2-4 tuần đầu, bộ phận tiếp đón và thu ngân viện phí thường phải nhập trên cả hai hệ thống. Giờ làm thêm là chi phí thật, dù không có hóa đơn.
- Thay thiết bị đầu cuối. Máy trạm đời cũ, thiếu RAM hoặc trình duyệt lỗi thời. Nên kiểm kê từng máy tại quầy tiếp đón, phòng khám, nhà thuốc, khoa xét nghiệm.
- Đường truyền dự phòng. HIS cloud phụ thuộc kết nối. Một đường cáp quang duy nhất là rủi ro vận hành, nên cần đường thứ hai hoặc 4G/5G dự phòng ở các điểm thu ngân.
- Tích hợp với hệ thống sẵn có. Máy xét nghiệm, hệ thống PACS, cổng giám định BHYT, kết nối đơn thuốc quốc gia. Mỗi điểm đấu nối cần kiểm thử riêng, và nhà cung cấp thiết bị bên thứ ba có thể tính phí mở giao thức.
- Đào tạo lại. Lần đào tạo đầu chỉ đủ cho nhóm nòng cốt. Nhân viên mới, bác sĩ hợp đồng, người luân phiên khoa cần thêm đợt đào tạo sau go-live.
- Thay đổi yêu cầu giữa chừng. Khoa dược muốn thêm mẫu báo cáo, khoa khám bệnh muốn đổi luồng chỉ định. Mỗi yêu cầu ngoài phạm vi hợp đồng đều có giá.
- Kiểm thử bảo mật và tuân thủ. Rà soát phân quyền, sao lưu, nhật ký truy cập và các yêu cầu về dữ liệu y tế trước khi nghiệm thu. Phần này cần đi cùng bài bảo mật dữ liệu y tế trên cloud.
Giờ đào tạo và thời gian chạy song song là chi phí nhân sự nội bộ, thường không xuất hiện trong báo giá của nhà cung cấp.
Sai lầm thường gặp: Duyệt ngân sách theo báo giá năm đầu rồi coi đó là mức trần của dự án. Năm hai, năm ba, phí thuê bao, hỗ trợ và nâng cấp vẫn chạy, và không ai còn nhớ khoản này thuộc phòng nào chi.
Tính tổng chi phí sở hữu 3 năm thay vì giá năm đầu
HIS cloud vốn đầu tư ban đầu thấp nhưng chi phí cộng dồn theo năm. Muốn so sánh công bằng giữa các nhà cung cấp, hoặc giữa cloud và cài tại chỗ, hãy lập bảng tổng chi phí sở hữu (TCO) cho 3 năm với cùng một phạm vi.
Công thức đơn giản:
- TCO 3 năm = khoản một lần + (thuê bao + đường truyền + hỗ trợ) x 3 + chi phí nhân sự nội bộ + quỹ dự phòng.
- Với mỗi nhà cung cấp, điền cùng số người dùng, số cơ sở, số điểm tích hợp. Thiếu một biến là bảng so sánh mất ý nghĩa.
- Ghi riêng những dòng nhà cung cấp "không bao gồm". Dòng nào để trống là dòng cần hỏi lại bằng văn bản.
Nếu dự án còn ở giai đoạn đầu, nên đặt dự toán vào đúng vị trí trong lộ trình chuyển đổi số bệnh viện, vì khảo sát hiện trạng ở giai đoạn đầu quyết định độ chính xác của mọi dòng chi phí phía sau.
Quỹ dự phòng và cách chốt trước khi ký
Quỹ dự phòng cần tách khỏi các dòng chi tiết, có người đứng tên duyệt chi (thường là Giám đốc hoặc Phó giám đốc phụ trách). Tỷ lệ nên chốt sau khảo sát: cao hơn khi dữ liệu cũ nhiều năm, nhiều thiết bị phải đấu nối, hoặc nhiều khoa có quy trình riêng.
Trước khi ký hợp đồng, rà bốn điểm:
- Phạm vi: danh sách phân hệ, số người dùng, số cơ sở được ghi rõ bằng văn bản.
- Chi phí ngoài phạm vi: đơn giá cho yêu cầu thay đổi, phí đấu nối thêm thiết bị, phí đào tạo bổ sung.
- Điều khoản gia hạn: mức tăng phí thuê bao tối đa mỗi năm.
- Xuất dữ liệu khi chấm dứt: định dạng, thời hạn và chi phí nếu bệnh viện muốn chuyển nhà cung cấp.
Nghiệm thu theo từng mốc, gắn với thanh toán, giúp ngân sách không bị rút hết trước khi hệ thống chạy ổn định.
Việc nên làm trong tuần này
Lấy báo giá hiện có, kẻ bảng theo hai nhóm một lần và định kỳ ở trên, rồi gạch từng dòng trong 8 khoản ẩn xem dòng nào chưa có người chịu trách nhiệm. Mang bảng đó vào buổi họp với kế toán trưởng và trưởng phòng CNTT trước khi trình Ban giám đốc.
Đội ngũ triển khai của MyHospital khảo sát hiện trạng máy trạm, đường truyền và dữ liệu cũ của cơ sở trước khi chốt báo giá, để dự toán nêu rõ cả khoản một lần lẫn khoản định kỳ. Xem thêm về phần mềm quản lý bệnh viện MyHospital và đặt lịch khảo sát để nhận bảng dự toán theo đúng quy mô cơ sở của bạn.